INSPIRACJE

Jeden dzień w Czechosłowacji

Dlaczego by nie spędzić jednego dnia w Czechosłowacji? Zapraszamy na wspólną podróż w czasie. Na drodze inspiracji zajrzymy do życia codziennego w socjalistycznej rzeczywistości.

Pawilon Czechosłowacki z Expo '58, stołówka, Praga, źródło: CC BY-SA 3.0 Michal Kmínek

Co takiego zaskoczyło świat w pawilonie czechosłowackim podczas targów Expo w 1958? Jesteśmy pewni, że odpowiedź na to i wiele innych pytań o projekty sprzed lat znajdziecie w tym tekście. Przygotowaliśmy dla was również selekcję przedmiotów vintage z czechosłowacką duszą.

Czechosłowacja na Expo’58 w Brukseli

Zdjęcie archiwalne z Expo 1958 r. Bruksela aut. W. Chromiński; źródło: Lubię rzeczy

Zdjęcie archiwalne z Expo 1958 r. Bruksela aut. W. Chromiński; źródło: Lubię rzeczy

Wystawy światowe odbywały się co kilka lat już od połowy XIX wieku. Miały manifestować potęgę ekonomiczną państw, zaawansowanie przemysłu i innowacyjność technologii. Po II wojnie światowej nabrały nowego znaczenia - były miejscem wymiany kulturowej, a także stały się forum, na którym poruszano „problemy jutra”. Dla świata sztuki i designu w połowie XX wieku targi stały się przestrzenią wymiany pomysłów technologicznych i estetyki przyszłości. Miały wpływ na formowanie się nowego stylu zwanego później stylem brukselskim. Przygotowania pawilonu do brukselskiego Expo’58 rozpoczęły dekadę stopniowej liberalizacji w Czechosłowacji.

„Jeden dzień w Czechosłowacji” to tytuł wystawy, a zarazem hasło przewodnie pawilonu Czechosłowackiego podczas wystawy światowej zorganizowanej w Brukseli w 1958 roku. Nowoczesna architektura otoczona naturą, w połączeniu z tematem wystawy i swobodą artystyczną, przyniosły wspaniały rezultat w formie docenienia przez jurorów i publiczność. Sama ekspozycja przedstawiała życie codzienne w powojennej rzeczywistości państwa o ograniczonych zasobach, zarządzanego w duchu gospodarki socjalistycznej. Można było zobaczyć tam to, jak pracowano, odpoczywano i cieszono się życiem społecznym w Czechosłowacji. Ta koncepcja została uhonorowana Złotą Gwiazdą targów, najważniejszą nagrodą Expo’58. To podczas tej właśnie wystawy świat ujrzał i zachwycił się wspaniałymi projektami czechosłowackich artystów, projektantów oraz architektów. 

Styl Brukselski

Można śmiało powiedzieć, że wystawa światowa z roku 1958 dała impuls do kształtowania się estetyce, która przeszła do historii jako styl brukselski. Miał on ogromny wpływ na koncepcję projektowe przedmiotów dekoracyjnych i użytkowych w Europie Środkowej, co więcej znakomicie rozgościł się w Czechosłowacji.

Co nas zachwyca w projektach z tego okresu? Po pierwsze, niesamowita wyobraźnia wyrażona za pomocą formy i koloru. Oznacza to obłe, asymetryczne kształty w duchu abstrakcji organicznej o jasnych i wesołych barwach. Po drugie, użycie nowych materiałów w sztuce użytkowej, takich jak laminat, aluminium, formika czy sklejka, połączonych z metalem i szkłem. Takie rozwiązania materiałowe w wyposażeniu wnętrz socjalistycznych mieszkań pozwoliły rozwiązać niejeden problem nowoczesnego gospodarstwa domowego wynikający z małej przestrzeni do życia.

Projekty, które wciąż zadziwiają

Czechosłowacki design to nie tylko doskonała sztuka dekoracyjna, czego dowodzi technicznie prasowane szkło, czy ciekawe ceramiczne figurki, ale także funkcjonalne rozwiązania. Uniwersalny stolik kawowy z żółto-szarym blatem przeznaczony jest dla osób lubiących wyraziste zmiany w aranżacji wnętrza. Jednym gestem można zmienić nastrój w salonie odwracając blat na drugą stronę z wybranym kolorem. Komody projektu Jiri Jiroutek rozbudzają wyobraźnię wieloma wariantami szuflad, przesuwanych szafek z nastawą lub bez, albo wszystko w jednym. Wariacji w czechosłowackim designie jest wręcz tak wiele, jak czeskich żartów. Stolik pomocniczy, kiedyś wykorzystywany pod telewizor, dziś z powodzeniem może pełnić funkcję stolika kawowego z obracaną deską. Blat jest podwójny, a jego górna część posiada mechanizm, który pozwala na łatwe obracanie, a tym samym pozwala zabłysnąć w każdym towarzystwie. To jednak nie jedyne sztuczki, które kryją meble z kolekcji czechosłowackiej na yestersen.